Bahri ABACI

Bahri ABACI

Developer. Engineer.

© 2021

İmge Renklendirme

Kısa bir süre önceki İmge Renksizleştirme yazımızda renkli imgelerin gri seviye dönüşümü için yenilikçi bir yöntem incelemiştik. Yöntem üç farklı kanaldan (R,G,B) oluşan renkli sayısal bir imgeyi tek bir kanala indirirken doku bilgisinin korunmasını da güvence altına almaktaydı. Bu yazımızda ise önceki yöntemin tersi olarak İmge Renklendirmeyi ele alacağız. İmge renklendirme (Image colorization) gri seviye kodlanmış bir imgeden renkli imge elde etmeye yarayan bir yöntemdir. Genellikle görselliği iyileştirmek için kullanılsa da gri seviye kameradan / sensörden alınan görüntülerin renklendirilmesi, eski fotoğrafların canlandırılması veya imge renklerinin değiştirilmesi gibi uygulamalarda da kullanılmaktadır.

Çoğu görüntü işleme uygulamasında renkli imge 24 bitten oluşmakta ve yaklaşık 16 milyon renk barındırmaktadır. Gri seviye dönüşümü ile elde edilen tek kanallı imgede ise 8 bit ile tutulan 256 farklı gri tonu bulunmaktadır. Renk düzeyleri üzerinden bir hesaplama yapılırsa dönüşüm sonucunda renkli imgedeki yaklaşık 65 bin (16 milyon / 256 ) rengin tek bir siyahın tonu ile ifade edildiği görülür. Aşağıda verilen imgede yer alan bütün renklerin gri seviye dönüşümü sonucu aldığı değerler yaklaşık aynıdır.

Eş Parlaklık Seviyeleri

Bu çok yüksek veri sıkıştırmasına imge renklendirme açısından bakacak olursak, ortalamada tek bir siyahın tonuna karşılık olası 65 bin farklı renk bulunduğu görülür. Tek bir gözek için 65 bin farklı olasılığın bulunduğu bu problemde, akıllı bir yöntem kullanmadan 5x5 boyutunda bir imge için dahi hesaplamaları yapmak oldukça güçtür.

Yazımızın konusu olan imge renklendirme için, literatürdeki en ilgi çekici yayın 2004 yılı Siggraph konferansında Colorization using Optimization yayını ile önerilmiştir. Çalışmada renkli imgedeki renkleri bulabilmek için imgenin bazı noktaları elle çizikler atarak renklendirilmiştir. Ardından yapılan bu renklendirmeler iteratif olarak gri seviyeler üzerine yayılarak imgenin tamamının renklenmesi sağlanmıştır. Aşağıda bir imgenin renklendirilmesine ilişkin adımlar gösterilmiştir.

Görüntü Renklendirme Adımları

Resimde ilk sırada renklendirmek istenen gri seviye imge yer almaktadır. İkinci sırada ise algoritmanın başlayabilmesi için elle işaretlenen kısmi renkli imge verilmiştir. Üçüncü sıradan itibaren de sırayla algoritmanın 50., 250. ve 1000. iterasyonlarına ait sonuçlar gösterilmiştir. Dikkatli bakılacak olursa elle işaretlenen renkler adım adım gri seviyeler üzerine yayılmakta ve bu sırada imgedeki doku ve parlaklık bilgisi de korunmaktadır.

Yöntemin çalışması iki temel prensibe dayanmaktadır.

1) Renklendirme işlemi ile elde edilen renkli imgenin ( yukarıda son sıradaki resim ) gri seviyesi, verilen gri imge ile birebir aynı olmak zorundadır.

Bu koşulu sağlamak için RGB uzayı yerine bir kanalı gri seviyeyi gösteren bir uzay (HSV, YUV, YIQ, vs.) kullanmak problemi oldukça basitleştirmektedir. Böyle bir uzay dönüşümü sonrasında aranan renkli imgenin gri seviye kanalı (HSV ise V, YUV ise Y kanalı) doğrudan giriş resmine eşitlenebilir. Renklerin aranması ise diğer iki kanal (HSV ise H ve S, YUV ise U ve V)  üzerinden yapılırsa, imgenin gri seviyesi değişmeden renkleri değiştirilebilir. Yazımızda bildiride de önerildiği gibi YUV renk uzayı kullanılmış ve dönüşüm için aşağıdaki kod satırları kullanılmıştır.

counter = 0;
for(int n=0; n < N; n++) 
{
    for(int m=0; m < M; m++) 
    {

        Y[counter] = 0.00392156*(0.299*G.pixels[m][n].red+0.587*G.pixels[m][n].green+0.114*G.pixels[m][n].blue);
        U[counter] = 0.00392156*(0.596*I.pixels[m][n].red-0.274*I.pixels[m][n].green-0.322*I.pixels[m][n].blue);
        V[counter] = 0.00392156*(0.211*I.pixels[m][n].red-0.523*I.pixels[m][n].green+0.312*I.pixels[m][n].blue);
        counter++;
    }
}

2) Belirli bir komşulukta yer alan iki gri seviye birbirine yakınsa, -renklendirme işlemi sonrası- renkleri de birbirine yakın olmalıdır.

Bu  prensip ise aşağıdaki formülasyon ile bir enerji optimizasyonu problemine dönüştürülebilir.

\[E(U)=\sum_{r} \left ( U(r)- \sum_{s\in N(r)} w_{rs}U(s) \right)^2\]

Yukarıda verilen ifade de $U$, YUV renk uzayının bir bileşenini göstermektedir ve çalışmada bu ifade $V$ için de çözülmektedir. İfade, bir $r$ gözeğinin değerinin, kendisini çevreleyen $N(r)$ komşuluğundaki gözeklerin ağırlıklı ortalamasına yakın olmasını zorlamaktadır. Burada $w_{rs}$, komşu gözeğin merkez gözeğe olan uzaklığını ölçmek için kullanılan ağırlık metriğini göstermektedir ve

\[w_{rs} \sim e^{-(Y(r)-Y(s))^2}\]

formülü ile hesaplanmaktadır. Bu ifade basit şekilde $r$ ve $s$ noktaları arasındaki gri seviye farklılığı ölçmektedir.

Çalışmada komşuluk derecesi bir olarak seçilmiş ve herhangi bir gözeğin etrafını saran sekiz gözek komşu olarak değerlendirilmiştir. Aşağıda verilen kod satırlarında imgenin gözekleri tek tek dolanılmış ve renksiz olan her gözek için 8 komşusunun bu gözeğe olan gri seviye farklılıkları hesaplanmıştır. Hesaplanan bu değerler $A$ değişkeninde saklanmıştır.

for(r=0; r < M*N; r++) 
{
    if( (U[r]*U[r] + V[r]*V[r]) < 0.00001 ) 
    {
        tsum = 0;
        for(k=0; k < 8; k++) {
        D[k] = exp ( -0.5*(Y[k2c(r,k,M,N)]-Y[k2c(r,k,M,N)])*(Y[k2c(r,k,M,N)]-Y[k2c(r,k,M,N)]) );
        tsum += D[k];
        }
        for(k=0; k < 8; k++) { A[k][r] = -D[k]/tsum; }
    }
}

Optimizasyon problemini çözmeye geçmeden önce matrisleri kullanarak enerji ifadesini daha sade ve çözümü daha kolay görülür şekilde yazalım. Yukarıda verilen enerji ifadesi

\[E(U)=||U(r)-W_{rs}U(s)||^2\]

matrissel biçiminde yazılabilir. Bu durumda enerji fonksiyonunu en küçükleyen $U(s)$ vektörü de, bilinen $U(r)$ ve $W_{rs}$ matrisleri kullanılarak

\[U(s)=W_{rs}^{-1}U(r)\]

işlemi ile bulunur. Burada $W_{rs}$ matrisi her satırın da 8 komşu için ağırlıkları saklayan $MN \times MN$ boyutlu bir seyrek matrisdir. $W_{rs}$ matrisini $3 \times 3$ boyutunda örnek bir imge üzerinden kavrayalım. Aşağıdaki resimde imgede yer alan her bir gözeğin (yeşil) komşuları (kırmızı) gösterilmiştir.

Görüntü Renklendirme Algoritması

Bu imgede yer alan gözekler için oluşturulan ağırlık matrisi $W_{rs}$ aşağıdaki şekilde olacaktır. Matriste birinci satır 1. gözeğin, ikinci satır 2. gözeğin, dokuzuncu satır 9. gözeğin komşularına olan uzaklıklarını barındıracaktır.

\[\begin{bmatrix} U'(1)\\ U'(2)\\ U'(3)\\ U'(4)\\ U'(5)\\ U'(6)\\ U'(7)\\ U'(8)\\ U'(9) \end{bmatrix}= \begin{bmatrix} 1 & w_{1}^{2} & 0 & w_{1}^{4} & w_{1}^{5} & 0 & 0 & 0 & 0\\ w_{2}^{1} & 1 & w_{2}^{3} & w_{2}^{4} & w_{2}^{5} & w_{2}^{6} & 0 & 0 & 0\\ 0 & w_{3}^{2} & 1 & 0 & w_{3}^{5} &w_{3}^{6} & 0 & 0 & 0\\ w_{4}^{1} & w_{4}^{2} & 0 & 1 & w_{4}^{5} &0 & w_{4}^{7} & w_{4}^{8} & 0\\ w_{5}^{1} & w_{5}^{2} & w_{5}^{3} & w_{5}^{4} & 1 & w_{5}^{6} & w_{5}^{7} & w_{5}^{8} & w_{5}^{9}\\ 0 & w_{6}^{2} & w_{6}^{3} & 0 & w_{6}^{5} & 1 & 0 & w_{6}^{8} & w_{6}^{9}\\ 0 & 0 & 0 & w_{7}^{4} & w_{7}^{5} & 0 & 1 & w_{7}^{8} & 0\\ 0 & 0 & 0 & w_{8}^{4} & w_{8}^{5} & w_{8}^{6} & w_{8}^{7} & 1 & w_{8}^{9}\\ 0 & 0 & 0 & 0 & w_{9}^{5} & w_{9}^{6} & 0 & w_{9}^{8} & 1\\ \end{bmatrix}^{-1} \begin{bmatrix} U(1)\\U(2)\\U(3)\\U(4)\\U(5)\\U(6)\\U(7)\\U(8)\\U(9) \end{bmatrix}\]

Yukarıdaki formulasyonda da gösterildiği üzere yapmamız gereken işlemde bu matrisin tersine ihtiyacımız vardır. Matrisin boyutu ($MN \times MN$) resmin boyutunun ($MN$) karesi ile hesaplandığından işlem yükü oldukça ağır sanılabilir ancak matrisin her satırında en fazla 8 eleman 0 dan farklı olduğundan uygun algoritmalarla tersi bulma işlemi oldukça hızlandırılabilir. Bu çalışmada Gauss-Seidel yöntemi kullanılarak $U$ ve $V$ kanalları bulunmuştur.

Gauss-Seidel

Gauss-Seidel yöntemi $Ax=b$ şeklinde verilen bir doğrusal denklem takımını iteratif olarak çözmekte kullanılan bir yöntemdir. $A$, $N\times N$ matris, $x$ ve $b$ $N\times 1$ vektörler olmak üzere aranan $x$ vektörü şu iteratif adımlarla bulunur.

\[x_{i}^{k+1}=\frac{1}{a_{ii}} \left ( b_i - \sum_{j=i}^{i-1} a_{ij}x_{j}^{k+1} - \sum_{j=i+1}^{N} a_{ij}x_{j}^{k} \right )\]

Denklem de verilen $A$ matrisi imge renklendirme probleminde ağırlık matrisini gösterdiğinden ve çok az sayıda elemanı 0 dan farklı olduğundan, uygun kod yazılması durumunda çözüm için gerekli işlem sayısı oldukça az olacaktır. Aşağıda verilen kod satırlarında $A$ ve $b$ matrisleri kullanılarak $x$ vektörü iteratif şekilde bulunur.

void iterative_solver(double *A[9], double *b, int M, int N, int S) 
{
    double sum;
    int k,t,s, Max_Iter = 500;

    double *x  = (double*) calloc(S,sizeof(double));
    memcpy(x, b, S*sizeof(double));

    for(t=0; t < Max_Iter; t++) 
    {
        for(s=0; s < M*N; s++) 
        {
            sum = 0;
            for(k=0; k < 8; k++) {
                sum += A[k][s]*x[k2c(s,k,M,N)];
            }
            x[s] = (b[s]-sum);
        }
    }
    memcpy(b, x, S*sizeof(double));
    free(x);
}

Yukarıda verilen kod $U$ ve $V$ kanalları için çalıştırılıp sonuçlar bulunduktan sonra, renkli resim YUV uzayından RGB uzayına çevrilerek elde edilir.

Çalışmanın sonuçlarına ait örnekler ve kaynaklar aşağıda paylaşılmıştır. Bu paylaşımda anlatımı ve kodlamayı kolaylaştırmak için orjinal yayından kısmen farklı formüller ve algoritmalar kullanılmıştır. Bu nedenle aşağıdaki örnek renklendirmelerde orjinal algoritmadan biraz farklı ama kabul edilebilir sonuçlar elde edilmiştir. Görüntülerde ilk resimler gri kaynağı, ikinci resimler renklendirme işlemi için yapılan işaretlemeleri, üçüncü imge ise yazımızda anlatılan algoritmanın sonucunu göstermektedir. Son sıradaki imge ise elde edilmeye çalışılan renkli imgedir.

Görüntü Renklendirme Örnek Görüntü Renklendirme Örnek

Referanslar

« Ana Sayfa »